राजस्थान 2026 मध्ये स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क

स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क हे राजस्थान राज्यातील प्रॉपर्टीच्या प्रत्येक ट्रान्झॅक्शनवर आकारले जाणारे वैधानिक आणि अनिवार्य शुल्क आहे. हे अनुक्रमे राजस्थान स्टॅम्प ॲक्ट आणि रजिस्ट्रेशन ॲक्टच्या अंतर्गत येतात. या शुल्कांचा अर्थ असा की प्रॉपर्टी ट्रान्सफर कायदेशीररित्या मान्यताप्राप्त आणि सरकारी डाटाबेसमध्ये नमूद केले जाईल. 2026 मध्ये, निवासी घर, प्लॉट्स, अपार्टमेंट्स किंवा कमर्शियल युनिट्स खरेदी करणाऱ्यांसाठी, अचूक फायनान्शियल प्लॅनिंगसाठी या शुल्कांचे ज्ञान खूपच महत्त्वाचे ठरते. या फीचे ज्ञान खरेदीदारांना आगाऊ आवश्यक फंड तयार करण्यास मदत करते आणि प्रॉपर्टी रजिस्ट्रेशनच्या प्रक्रियेदरम्यान राज्य नियमांचे पूर्ण अनुपालन सुनिश्चित करते.

राजस्थानमध्ये स्टँप ड्युटी म्हणजे काय?

स्टँप ड्युटी ही स्थावर प्रॉपर्टीशी संबंधित हक्कांच्या ट्रान्सफर किंवा निर्मितीचा पुरावा म्हणून काम करणाऱ्या डॉक्युमेंट्सवर राज्याद्वारे आकारले जाणारे टॅक्स आहे. अशा डॉक्युमेंट्सच्या उदाहरणांमध्ये सेल डीड्स, कन्व्हेयन्स डीड्स, लीज डीड्स आणि गिफ्ट डीड्सचा समावेश होतो. असे डॉक्युमेंट तेव्हाच कायदेशीररित्या वैध आणि अंमलात आणण्यायोग्य ठरते, जेव्हा त्यावर स्टँप ड्युटी भरली जाते. अशा डॉक्युमेंट्सवर लागू असलेली स्टँप ड्युटी भरल्याशिवाय त्यांना कोर्ट ऑफ लॉ मध्ये पुरावा म्हणून स्वीकारले जाऊ शकत नाही, तसेच त्यांची अधिकृत मालकी हक्काच्या रेकॉर्डसाठी नोंदणी देखील केली जाऊ शकत नाही. राजस्थान सरकार प्रॉपर्टी ट्रान्झॅक्शनची अस्सलता प्रमाणित करण्याच्या उद्देशाने आणि भविष्यातील संदर्भासाठी विवादित मालकी सुनिश्चित करण्यासाठी स्टँप ड्युटी आकारते.

राजस्थानमध्ये स्टँप ड्युटी रेट्स 2026

वर्ष 2026 मध्ये स्टँडर्ड प्रॉपर्टी ट्रान्झॅक्शनसाठी राजस्थानमध्ये लागू केल्याप्रमाणे स्टँप ड्युटीचे रेट्स खालीलप्रमाणे आहेत:

• पुरुष खरेदीदार: 6 टक्के
• महिला खरेदीदार: 5 टक्के

मूलभूत दराव्यतिरिक्त, देय स्टँप ड्युटीवर 20 टक्के लेबर सेस देखील भरावा लागेल. हा बेस ड्युटी व्यतिरिक्त आकारले जातो आणि एकूण देय शुल्क निश्चित करण्यासाठी तो त्यामध्ये जोडला जातो. या सेसमुळे, देय असलेली अंतिम रक्कम थोड्या प्रमाणात वाढते. हे रेट्स निवासी आणि व्यावसायिक प्रॉपर्टी ट्रान्झॅक्शनसह प्‍लॉट आणि कृषी जमिनीसाठी लागू असतील, मात्र जेथे विशेष योजना उपलब्ध आहेत तेथे हे रेट लागू होणार नाहीत.

सवलतीचे दर आणि विशेष अटी

राजस्थान राज्य सरकारकडे प्रॉपर्टी खरेदीदारांच्या विशिष्ट कॅटेगरीसाठी आणि विशिष्ट प्रकारच्या ट्रान्झॅक्शनवर प्रॉपर्टी खरेदीवर सवलतीचे स्टँप ड्युटी प्रदान करण्याचा अधिकार आहे. सवलत शुल्काचा कक्षेत असलेल्या सर्वसाधारण कॅटेगरी पुढीलप्रमाणे:

• परवडणाऱ्या हाऊसिंग स्कीमचे लाभार्थी
• जवळच्या कौटुंबिक नातेसंबंधांमध्ये गिफ्ट डीड्सद्वारे केलेले ट्रान्सफर: अपंगत्व असलेल्या पात्र व्यक्ती.
• अधिसूचित राज्य किंवा केंद्रीय गृहनिर्माण कार्यक्रमांतर्गत कमी-उत्पन्न गट कव्हर केले जातात.

या सवलती विशिष्ट गटांमधील प्रॉपर्टीच्या मालकीला प्रोत्साहन देण्यासाठी किंवा राज्यात हाऊसिंगच्या विकासाला चालना देण्यासाठी दिल्या जातात. कोणती सवलत लागू होईल, हे नोंदणीच्या वेळी प्रचलित असलेल्या सरकारी अधिसूचनेवर अवलंबून असेल.

रजिस्ट्रेशन शुल्क म्हणजे काय

नोंदणी शुल्कामध्ये उप-रजिस्ट्रार कार्यालयाद्वारे राखलेल्या नोंदींमध्ये प्रॉपर्टी व्यवहार औपचारिकरित्या रेकॉर्ड करण्यासाठी शुल्क समाविष्ट आहे. जेव्हा डॉक्युमेंट रजिस्टर केले जाते, तेव्हा ट्रान्झॅक्शन राज्याच्या अधिकृत जमीन रेकॉर्डमध्ये रेकॉर्ड केले जाते. न भरलेल्या नोंदणी शुल्काच्या बाबतीत, व्यवहार राज्य नोंदींमध्ये प्रविष्ट केला जाऊ शकत नाही आणि खरेदीदाराला मालकीची संपूर्ण कायदेशीर मान्यता प्राप्त होत नाही.

तसेच वाचा: मध्य प्रदेशमध्ये स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क (2026)

राजस्थान 2026 मध्ये रजिस्ट्रेशन शुल्क

2025 मध्ये, राजस्थानमधील रजिस्ट्रेशन शुल्क प्रॉपर्टी मूल्याच्या 1 टक्के असेल. प्रॉपर्टी मूल्य म्‍हणजे घोषित ट्रान्झॅक्शन मूल्य किंवा मार्गदर्शक मूल्य, ज्याला सर्कल रेट किंवा DLC रेट देखील म्हणतात, यापैकी जी रक्कम जास्त असेल ती ग्राह्य धरली जाते. प्रॉपर्टी मूल्यांचे अंडर-रिपोर्टिंग टाळण्यासाठी प्रत्येक परिसरासाठी सरकारद्वारे मार्गदर्शक मूल्य विहित निर्धारित केलेले असते. 1 टक्के रजिस्ट्रेशन फी व्यतिरिक्त, स्कॅनिंग, इंडेक्सिंग आणि डॉक्युमेंट हँडलिंगसाठी नाममात्र शुल्क जोडले जाऊ शकते. ही अतिरिक्त रक्कम रजिस्ट्रारनुसार बदलू शकते, परंतु विहित मर्यादेतच असते.

स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्काची गणना

स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन फी कॅल्क्युलेट करणे स्टेप-बाय-स्टेप केले जाते. हे कसे कार्य करते ते येथे दर्शवले आहे:

• प्रॉपर्टीच्या मूल्याचे मूल्यांकन करा, जे प्रत्यक्ष विक्री किंमत किंवा लागू मार्गदर्शक मूल्य यापैकी जे जास्त असेल ते मानले जाईल. हे मूल्य नंतर कॅल्क्युलेशनच्या उद्देशासाठी आधारभूत मूल्य म्हणून वापरले जाईल.
• पुरुष खरेदीदाराच्या बाबतीत 6 टक्के आणि महिला खरेदीदाराच्या बाबतीत 5 टक्के मूलभूत स्टँप ड्युटी रेट अप्लाय करा.
• 20 टक्के स्टँप ड्युटी रकमेवर लेबर सेस कॅल्क्युलेट केला जाईल आणि देय शुल्कामध्ये जोडले जाईल.
• मूळ मूल्याच्या 1 टक्के नोंदणी शुल्क कॅल्क्युलेट करा.
• सब रजिस्ट्रारच्या कार्यालयातील स्कॅनिंग, रेकॉर्ड जतन करणे इ. साठी लागणारे नाममात्र वैधानिक शुल्क जोडा.

जयपूर, जोधपूर, उदयपूर आणि कोटा यासारख्या प्रमुख प्रदेशांसह राजस्थानच्या सर्व जिल्ह्यांमध्ये पारदर्शकता आणि सातत्य आणण्यासाठी युनिफॉर्म कॅल्क्युलेशन पद्धत तयार केली गेली आहे.

राजस्थानमध्ये सूट आणि सवलती

राज्य धोरणाअंतर्गत काही विशिष्ट सवलती आणि सूट उपलब्ध आहेत. त्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो:

• आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत विभाग आणि कमी उत्पन्न गट यासारख्या अफोर्डेबल हाऊसिंग कॅटेगरीसाठी स्टँप ड्युटी कमी केली जाईल.
• जवळच्या रक्ताच्या नातेसंबंधांमध्ये जसे की आई-वडील आणि मुले किंवा पती-पत्नी, यांच्‍यात केलेल्‍या गिफ्ट डीड्सवर मिळणाऱ्या सवलती.
• अपंगत्व असलेल्‍या व्यक्तींसाठी मिळणारे फायदे हे त्यांच्या अपंगत्वाच्या टक्केवारीवर आणि सादर केलेल्या डॉक्युमेंटेशनवर अवलंबून असतात.

प्रत्येक सवलतीमध्ये काही अटी व शर्तींचा समावेश असतो. डॉक्युमेंट अंमलात आणण्यापूर्वी खरेदीदारांना सब रजिस्ट्रारच्या ऑफिसमध्ये त्यांच्या पात्रतेची पुष्टी करावी लागेल. या सवलती पूर्णपणे सरकारी अधिसूचनेच्या अधीन आहेत आणि योग्य कागदपत्रांशिवाय त्यावर क्लेम केला जाऊ शकत नाही.

स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्काचे पेमेंट

ऑनलाईन पेमेंट

राजस्थान राज्य स्टॅम्प ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क ऑनलाईन भरण्याची सुविधा देते. अशा प्रकारे, घर खरेदीदार ई-स्टॅम्प सर्टिफिकेट तयार करू शकतात आणि नियुक्त इलेक्ट्रॉनिक प्रणालींद्वारे लागू असल्यास आवश्यक शुल्क भरू शकतात. यामुळे व्यक्तिश: करावयाच्या अनेक स्टेप्स कमी होतात आणि रजिस्ट्रेशन प्रोसेस सुरळीत होते. पेमेंट केल्यानंतर, खरेदीदाराला रजिस्ट्रेशन पूर्ण करण्यासाठी सर्व डॉक्युमेंट्ससह सब रजिस्ट्रार ऑफिसमध्ये जाणे आवश्यक आहे.

ऑफलाईन पेमेंट पद्धत

ऑफलाईन देयक अधिकृत बँकांमध्ये किंवा थेट उप रजिस्ट्रार कार्यालयात केले जाऊ शकते. रजिस्ट्रेशन दरम्यान, खरेदीदारांनी सेल डीड, ओळख पुरावा, फोटो, PAN कार्ड, प्रॉपर्टी डॉक्युमेंट्स आणि आवश्यक असलेले इतर कोणतेही पेपरवर्क सबमिट करणे आवश्यक आहे. जर खरेदीदाराने हाऊसिंग लोन घेतले असेल तर संबंधित होम लोन डॉक्युमेंट्स देखील रजिस्ट्रेशनच्या वेळी सबमिट करणे आवश्यक आहे.

राजस्थानमध्ये स्टँप ड्युटी रिफंड प्रोसेस

स्टँप पेपरचा वापर न केल्यास किंवा स्टँप पेपरवर अंमलात आणलेले ट्रान्झॅक्शन योग्यरित्या कॅन्सल झाल्यास स्टँप ड्युटी रिफंडेबल आहे. खरेदीदाराने राजस्थान स्टॅम्प्स विभागाकडे रिफंडसाठी अर्ज पाठवणे आवश्यक आहे. मूळ स्टँप पेपर किंवा कॅन्सल्ड डॉक्युमेंट आणि ओळख डॉक्युमेंट्स जोडणे आवश्यक आहे. राजस्थान स्टॅम्प ॲक्टमध्ये निर्धारित वेळेच्या मर्यादा आणि अटींनुसार रिफंडवर प्रक्रिया केली जाते.

तसेच वाचा: होम लोनमध्ये सह-अर्जदार समजून घेणे: अर्थ, पात्रता, टॅक्स लाभ आणि जबाबदाऱ्या

निष्कर्ष

स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क हे राजस्थानमधील प्रॉपर्टी डीलिंगचा अविभाज्य भाग आहे. 2025 साठी, पुरुष खरेदीदारांसाठी स्टँप ड्युटी 6% आणि महिला खरेदीदारांसाठी 5% आहे. अतिरिक्त 20% लेबर सेस सह. रजिस्ट्रेशन शुल्क प्रॉपर्टीच्या मूल्याच्या 1% इतके स्थिर आहे. हे शुल्क मालकीच्या कायदेशीर वैधतेवर परिणाम करतात आणि ट्रान्झॅक्शन योग्यरित्या रेकॉर्ड केले असल्याची खात्री करतात. राज्य कायद्यांचे अनुपालन सुनिश्चित करण्यासाठी नोंदणी पूर्ण करण्यापूर्वी खरेदीदार लागू दर, मार्गदर्शक मूल्ये, सवलत पात्रता आणि इतर संबंधित समस्यांची पुष्टी करण्याची शिफारस केली जाते.

सामान्य प्रश्न

1. 2026 मध्ये राजस्थानमध्ये वर्तमान स्टँप ड्युटी रेट म्हणजे काय

राजस्थानमध्ये वर्ष 2025 साठी स्टँप ड्युटी दर पुरुष खरेदीदारांसाठी 6% आणि महिला खरेदीदारांसाठी 5% आहे. स्टँप ड्युटी रकमेवर अतिरिक्त 20% लेबर सेस आहे.

2. 2026 मध्ये राजस्थानमध्ये प्रॉपर्टी रजिस्ट्रेशनसाठी शुल्क काय आहेत?

रजिस्ट्रेशन शुल्क हे प्रॉपर्टी मूल्याच्या 1 टक्के निश्चित करण्यात आले आहेत. मूल्य हे विक्री मोबदला किंवा मार्गदर्शक मूल्य/सर्कल रेट यांपैकी जे जास्त असेल, त्यावर आधारित निश्चित केले जाते.

3. राजस्थानमध्ये प्रॉपर्टीवरील स्टँप ड्युटीची गणना कशी केली जाते?

स्टँप ड्युटीची गणना घोषित विक्री किंमत किंवा लागू मार्गदर्शक मूल्य यांपैकी जे जास्त असेल, त्यावर केली जाते. राजस्थानमध्ये रेट, 2025 साठी स्टँप ड्युटी रेट पुरुष खरेदीदारांसाठी 6% आहे आणि महिला खरेदीदारांसाठी 5% आहे, स्टँप ड्युटी रकमेवर अतिरिक्त 20% लेबर सेस आहे.

4. राजस्थानमधील स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्कावर परिणाम करणारे घटक

हे शुल्क खरेदीदाराचे लिंग, रजिस्टर्ड केल्या जाणाऱ्या डॉक्युमेंटचा प्रकार, प्रॉपर्टीचे लोकेशन आणि क्षेत्रासाठी लागू असलेल्या मार्गदर्शक मूल्यावर अवलंबून असतात. सरकारी योजनांअंतर्गत पात्रतेनुसार सवलती देखील लागू होऊ शकतात.

5. राजस्थानमध्ये स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्काचे पेमेंट अनिवार्य आहे का?

प्रचलित: होय, राज्य कायद्यांनुसार, कायदेशीर प्रमाणीकरण आणि प्रॉपर्टी ट्रान्झॅक्शनच्या अधिकृत रेकॉर्डिंगसाठी स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क दोन्ही अनिवार्य आहेत.

6. स्टँप ड्युटी ऑनलाईन किंवा राजस्थानमध्ये क्रेडिट कार्डद्वारे भरली जाऊ शकते का?

होय, राज्याच्या अधिकृत ई-स्टँप आणि ई-रजिस्ट्रेशन सिस्टीमद्वारे स्टँप ड्युटी ऑनलाईन भरली जाऊ शकते. यासाठी देयक पद्धती नेट बँकिंग, डेबिट कार्ड किंवा इतर कोणत्याही परवानगीयोग्य डिजिटल पद्धती असू शकतात, जे वापरल्या जाणाऱ्या प्लॅटफॉर्मवर अवलंबून असू शकतात.

7. राजस्थानमधील गिफ्ट डीड्सवर स्टँप ड्युटी म्हणजे काय?

जवळच्या कुटुंबातील सदस्यांदरम्यान अंमलात आणलेल्या गिफ्ट डीड्सवर सवलतीच्या स्टँप ड्युटी रेट्स लागू शकतात. अचूक दर नोंदणीच्या वेळी संबंधांच्या श्रेणी आणि लागू राज्य अधिसूचनेवर अवलंबून असते.

8. राजस्थानमध्ये लीज डीड्सवर स्टँप ड्युटी म्हणजे काय?

लीज डीडसाठी स्टँप ड्युटी लीजचा प्रकार आणि त्याच्या कालावधीवर अवलंबून असते. या संदर्भात, अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन लीजसाठी रेट्स राजस्थान स्टॅम्प ॲक्ट नुसार भिन्न आहेत.

9. मी राजस्थानमध्ये स्टँप ड्युटी पेमेंटवर इन्कम टॅक्स कपातीचा क्लेम करू शकतो/शकते का

होय, निवासी प्रॉपर्टी खरेदी करण्यासाठी भरलेल्या स्टँप ड्युटीला विहित मर्यादा आणि अटींमध्ये इन्कम टॅक्स ॲक्टच्या सेक्शन 80C अंतर्गत कपात म्हणून अनुमती आहे.

10. जयपूरमधील प्रॉपर्टी संबंधित स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क किती आहे?

जयपूरमधील स्टँप ड्युटी आणि रजिस्ट्रेशन शुल्क हे संपूर्ण राजस्थानमध्ये लागू असलेल्या रेट्स प्रमाणेच आहेत. स्टँप ड्युटी हे पुरुष खरेदीदारासाठी 6% आणि महिला खरेदीदारासाठी 5%, अधिक 20% लेबर सेस; रजिस्ट्रेशनसाठी शुल्क प्रॉपर्टी मूल्याच्या 1% आहे.